Τα βλέμματα είναι στραμμένα στην ερχόμενη Πέμπτη, καθώς τα νερά νοτίως της Κάσου μετατρέπονται σε πεδίο διπλωματικής και επιχειρησιακής δοκιμασίας. Μετά τον απόπλου του «Abeille Marengo», η έλευση του πλοίου στην επίμαχη περιοχή για τη συνέχιση των ερευνών θα δείξει εάν η Τουρκία επιχειρήσει να μετατρέψει στα λόγια σε πράξη τις απειλές της.
Του Χρήστου Μαζανίτη
Μετά τον απόπλου του «Abeille Marengo» το απόγευμα της Τρίτης από το λιμάνι του Ηρακλείου, όπως πρώτο είχε προαναγγείλει το enikos.gr, το γαλλικό ερευνητικό σκάφος κινείται απευθείας προς το τελικό του στίγμα, ακολουθώντας μια προσεκτικά σχεδιασμένη πορεία που υπαγορεύεται από τα αυστηρά διεθνή πρωτόκολλα ναυσιπλοΐας και υποθαλάσσιων ερευνών. Προτού βρεθεί στοχευμένα στη θαλάσσια ζώνη νοτίως της Κάσου, το πλοίο ακολουθεί το πρώτο δρομολόγιο που είχε γίνει το 2024 εκτελώντας μια σειρά από απαραίτητες και εξαιρετικά σύνθετες τεχνικές δοκιμές εν πλω, οι οποίες είναι απολύτως καθοριστικές για την ασφάλεια, την αποτελεσματικότητα και την ακρίβεια της αποστολής.
Σε αυτές τις εξειδικευμένες δοκιμές περιλαμβάνονται ο εξονυχιστικός έλεγχος και η βαθμονόμηση των συστημάτων βυθομέτρησης υψηλής ευκρίνειας, η δοκιμή των πολλαπλών ηχοβολιστικών συστημάτων και των οργάνων ακριβείας που θα αποτυπώσουν με απόλυτη λεπτομέρεια τη μορφολογία του βυθού, καθώς και η διασφάλιση της άψογης λειτουργίας των πομπών και των δεκτών καταγραφής δεδομένων.
Παράλληλα, το εξειδικευμένο τεχνικό προσωπικό πραγματοποιεί δοκιμαστικές ποντίσεις των αισθητήρων βυθού, ελέγχοντας την αντοχή και την απόκρισή τους υπό πραγματικές συνθήκες πίεσης και ρευμάτων. Πρόκειται για μια τυπική αλλά απολύτως κρίσιμη φάση προετοιμασίας προτού το σκάφος πιάσει το νήμα των εργασιών από εκεί ακριβώς που το είχε αφήσει το καλοκαίρι του 2024 το «Ievoli Relume», συνεχίζοντας τη χαρτογράφηση για τη μεγάλη ηλεκτρική διασύνδεση.
Η διαδικασία αυτή απαιτεί τη μέγιστη δυνατή προσοχή, καθώς η ποιότητα των υποθαλάσσιων δεδομένων που θα συλλεχθούν θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό την ασφαλή τοποθέτηση του ηλεκτρικού καλωδίου στο μέλλον. Οι Γάλλοι τεχνικοί και το πλήρωμα του «Abeille Marengo» γνωρίζουν ότι η αποστολή τους υπερβαίνει τα στενά όρια μιας απλής τεχνικής χαρτογράφησης, καθώς διεξάγεται σε μια περιοχή με ιδιαίτερη γεωπολιτική βαρύτητα, γεγονός που επιβάλλει την πλήρη επιχειρησιακή ετοιμότητα όλων των εμπλεκόμενων συστημάτων.
Το πρώτο κρίσιμο τεστ
Το χρονοδιάγραμμα δείχνει ότι την Πέμπτη το «Abeille Marengo» αναμένεται να φτάσει και να τοποθετηθεί ακριβώς στα σημεία εκείνα όπου οι εργασίες είχαν διακοπεί βίαια το καλοκαίρι του 2024, νότια της Κάσου και της Καρπάθου. Τότε που η τουρκική πλευρά αποφάσισε να τεντώσει το σχοινί της έντασης στην περιοχή.
Ήταν 22 Ιουλίου 2024 όταν τουρκικά πολεμικά πλοία, επιστρέφοντας από ναυτική άσκηση στην ανατολική Μεσόγειο, αιφνιδίασαν την ελληνική πλευρά, δημιουργώντας για πρώτη φορά στα ιστορικά χρονικά ένα επεισόδιο τέτοιου τύπου. Μέχρι τότε, ποτέ ξανά η Τουρκία δεν είχε παρενοχλήσει κανένα πλοίο, καμίας χώρας, που έκανε έρευνες ή προχωρούσε σε εργασίες πόντισης καλωδίου. Στη Μεσόγειο Θάλασσα βρίσκονται ποντισμένα περισσότερα από 40 με 50 μεγάλα διεθνή και διηπειρωτικά συστήματα υποβρύχιων καλωδίων οπτικών ινών, ενώ αν συνυπολογιστούν τα εγχώρια/τοπικά δίκτυα και οι ενεργειακές διασυνδέσεις, ο αριθμός των καλωδιακών τμημάτων (segments) ξεπερνά κατά πολύ τα 100. Η Μεσόγειος αποτελεί μία από τις πιο πυκνοκατοικημένες περιοχές του πλανήτη σε υποθαλάσσιες υποδομές, καθώς λειτουργεί ως η βασική ψηφιακή «λεωφόρος» που συνδέει την Ευρώπη με την Ασία, τη Μέση Ανατολή και την Αφρική. Κι όμως, για πρώτη φορά η Τουρκία αποφάσισε να δημιουργήσει επεισόδιο.
Η τουρκική πλευρά άρχισε να παρενοχλεί συστηματικά μέσω ασυρμάτου το ιταλικό ερευνητικό σκάφος «Ievoli Relume», αμφισβητώντας ευθέως την ελληνική δικαιοδοσία και απαιτώντας την άμεση αποχώρησή του από την περιοχή. Το πλήρωμα του ιταλικού πλοίου, αποτελούμενο από πολιτικό προσωπικό που δεν είχε έρθει ποτέ ξανά αντιμέτωπο με παρόμοιες επικίνδυνες καταστάσεις και στρατιωτικές πιέσεις πεδίου, αιφνιδιάστηκε πλήρως. Μη γνωρίζοντας πώς να διαχειριστεί μια τέτοια κρίση και με πρωταρχικό μέλημα την ασφάλεια του σκάφους, έλαβε την απόφαση να διακόψει τις έρευνες και να επιστρέψει εσπευσμένα στο Ηράκλειο της Κρήτης και στη συνέχεια να αποπλεύσει για την Ιταλία.
Εκεί ακριβώς, στο ίδιο θαλάσσιο σημείο νοτίως της Κάσου, θα καταγραφεί την Πέμπτη η πρώτη ουσιαστική δοκιμασία για τις πολυδιαφημισμένες «εκπλήξεις» και τα σενάρια αντίδρασης που ετοιμάζει στα χαρτιά η Άγκυρα. Το ερώτημα που πλανάται είναι αν η τουρκική ηγεσία θα επιλέξει να επαναλάβει τις τακτικές τραμπουκισμού και παρενόχλησης απέναντι σε ένα γαλλικό πλοίο, το οποίο προστατεύεται από μια εντελώς διαφορετική διπλωματική και επιχειρησιακή ομπρέλα.
Η Αθήνα παρακολουθεί στενά τις κινήσεις μέσω των μέσων επιτήρησης του Πολεμικού Ναυτικού, έχοντας ξεκαθαρίσει προς όλες τις κατευθύνσεις ότι οι έρευνες για την κρίσιμη ενεργειακή υποδομή προχωρούν κανονικά με βάση τον σχεδιασμό και τις νόμιμες αδειοδοτήσεις των αρμόδιων ελληνικών αρχών. Η ελληνική διπλωματική και στρατιωτική ηγεσία διεμήνυσε εκ νέου ότι η ευθύνη για οποιαδήποτε τυχόν τεχνητή ένταση, πρόκληση ή παρεμπόδιση της ναυσιπλοΐας στην περιοχή θα βαρύνει αποκλειστικά και μόνο την τουρκική πλευρά ενώ η απάντηση θα είναι άμεση με κάθε μέσο.
Στο μεταξύ, η Άγκυρα, σε μια προσπάθεια να προκαταλάβει τις εξελίξεις και να δημιουργήσει τετελεσμένα στο πεδίο, προχώρησε αυθαίρετα στην έκδοση δικής της NAVTEX για τις έρευνες του «Abeille Marengo», χωρίς απολύτως κανένας να της το ζητήσει. Πρόκειται για μια τακτική απροκάλυπτης αμφισβήτησης, καθώς ο σταθμός της Αττάλειας εξέδωσε ναυτική οδηγία για περιοχή που ανήκει στην αποκλειστική δικαιοδοσία των ελληνικών αρχών, επιχειρώντας τεχνητά να εμφανιστεί ως η αρμόδια αρχή αδειοδότησης των ερευνών στη νοτιοανατολική Μεσόγειο. Η ελληνική απάντηση ήρθε άμεσα από την υδρογραφική υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού, μέσω του υδρογραφικού σταθμού Ηρακλείου, που εξέπεμψε και την σχετική anti-navtex.
Το διπλωματικό βραχυκύκλωμα της Άγκυρας
Καταλυτικό ρόλο σε αυτό το σκηνικό, διαμορφώνοντας μια εντελώς νέα και ιδιαίτερα ευνοϊκή πραγματικότητα για την ελληνική πλευρά, έπαιξε όπως αποκάλυψε πρώτο το enikos.gr, η κίνηση της Γαλλίας η οποία ήρθε να ταράξει τα νερά της ευρύτερης διπλωματικής σκακιέρας.
Όπως δημοσιεύσαμε, το Παρίσι προχώρησε αποφασιστικά στην αποστολή επίσημης ρηματικής διακοίνωσης, ενημερώνοντας θεσμικά και εγγράφως όχι μόνο την Άγκυρα, αλλά επιπλέον και την Αίγυπτο για τις επικείμενες έρευνες του γαλλικού σκάφους.
Αυτή η κίνηση-ματ από τη γαλλική πλευρά ουσιαστικά βραχυκύκλωσε την τουρκική στρατηγική και ακύρωσε τα όποια σχέδια προ-επέμβασης ή αιφνιδιασμού σχεδίαζε το τουρκικό επιτελείο. Η Άγκυρα βρέθηκε ξαφνικά σε βαθύ διπλωματικό αδιέξοδο, καθώς περιορίστηκε σημαντικά το αφήγημά της περί δήθεν αποκλειστικού ρόλου και λόγου σε ολόκληρη την ευρύτερη περιοχή του νοτιοανατολικού Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου.
Με την κίνηση αυτή, η Γαλλία κατέστησε σαφές ότι αναγνωρίζει την περιοχή ως πεδίο εφαρμογής των κανόνων του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας, ενώ η ταυτόχρονη ενημέρωση του Καΐρου έφερε την τουρκική διπλωματία αντιμέτωπη με τα ίδια της τα αδιέξοδα. Η εμπλοκή και η επίσημη ενημέρωση τρίτων παράκτιων κρατών – σημαντικών παικτών, όπως η Αίγυπτος -η οποία αποτελεί κομβικό εταίρο στην Ανατολική Μεσόγειο- έκοψαν την φόρα στα σχέδια της τουρκικής διπλωματίας να εμφανίζεται ως ο μοναδικός ρυθμιστής των εξελίξεων.
Η Άγκυρα διαπιστώνει πλέον ότι οι μονομερείς διεκδικήσεις της, βασισμένες στο ανυπόστατο τουρκολιβυκό μνημόνιο, προσκρούουν στη συντονισμένη στάση ευρωπαϊκών και περιφερειακών δυνάμεων. Η ρηματική διακοίνωση του Παρισιού αφαίρεσε από την Τουρκία το πρόσχημα της «άγνοιας» ή της «έλλειψης ενημέρωσης», αφήνοντάς την δέσμια των ίδιων της των κενών και αυθαίρετων ισχυρισμών. Έτσι, η αναμέτρηση της Πέμπτης δεν είναι απλώς μια τεχνική διαδικασία, αλλά ένα καθοριστικό τεστ αντοχής για το τουρκικό αφήγημα στην Ανατολική Μεσόγειο.
